Baśnie Andersena

Bohaterowie są liczni i osobliwi. Ubogi książę przebiera się za świniopasa, by wystawić na próbę księżniczkę, która ceni sprytne zabawki wyżej niż prawdziwą różę i słowika. Młoda jodła, wiecznie marząca, by być starszą, wyższą i gdzie indziej, przegapia teraźniejszość, która przemyka niepostrzeżenie. Odłamek złego zwierciadła wbija się w oko i serce chłopca imieniem Kaj, a mała Gerda wyrusza samotnie łódką na jego poszukiwanie, oddając rzece swoje czerwone buciki i przekupując się przez kolejne czary. Uczony, powodowany kaprysem, wysyła swój cień przez ulicę, by zbadał dom, który zdaje się zamieszkany, a przecież nigdy nie widać w nim żywej duszy.

Andersen pisze z ciepłem gawędziarza i porozumiewawczym mrugnięciem, zwraca się wprost do czytelnika i pozwala baśni zakończyć się wyznaniem, że może wcale nie jest prawdziwa. Jego proza potrafi nagle rozbłysnąć: dzbanek do herbaty w połowie zdania wypuszcza pędy i staje się żywym drzewem, potarta zapałka rozkwita w cały świat ciepła i światła. Pod tą baśniową lekkością płynie czuły nurt moralny: że szczerość waży więcej niż pozycja, że pamięć jest rodzajem łaski, że życzenia bywają najgroźniejsze wtedy, gdy ten, kto je wypowiada, nie jest na nie gotów.

To baśnie, które przez pokolenia zachowały swoją osobliwość i swoją dobroć — na tyle krótkie, by czytać je po jednej przy lampie, a na tyle głębokie, by zostały z człowiekiem na długo. Z jednej strony niedorzeczny orszak cesarza, z drugiej dziewczynka z zapałkami na śniegu, a wszędzie ciche przekonanie, że najprawdziwiej widzi serce.